Różnorodność biologiczna stanowi jeden z podstawowych elementów stabilności ekosystemów i funkcjonowania środowiska przyrodniczego. Między innymi w celu ochrony (i przywracania) tej różnorodności ustanowiono instrument prawny – ochronę gatunkową roślin, zwierząt i grzybów.
Celem ochrony gatunkowej jest zapewnienie przetrwania i zachowanie właściwego stanu ochrony dziko występujących, rzadkich, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin, zwierząt i grzybów, a także ich siedlisk i ostoi.
Szczegółowe listy gatunków chronionych i zakres stosowanych wobec nich zakazów określają rozporządzenia dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt, roślin i grzybów:
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
Rozporządzenia określają gatunki objęte:
- ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,
- ochroną częściową,
- ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,
oraz wymagające ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk.
Lipiennik Loesela Liparis loeselii - gatunek objęty ochrona ścisłą, wymagający ochrony czynnej. Fot. Jan Kucharzyk
Rosiczka długolistna Drosera anglica - gatunek objęty ochrona ścisłą. Fot. Sylwia Kałęcka
Tłustosz pospolity Pinguicula vulgaris - gatunek objęty ochrona ścisłą. Fot. Sylwia Kałęcka
W rozporządzeniach wskazane są także obowiązujące wobec konkretnych gatunków zakazy, takie jak np.:
- umyślnego niszczenia, zrywania lub uszkadzania (osobników czy okazów danego gatunku);
- niszczenia siedlisk gatunków;
- pozyskiwania lub zbioru;
- przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;
- umyślnego zabijania;
- umyślnego okaleczania lub chwytania;
- umyślnego niszczenia ich jaj lub form rozwojowych;
- niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania;
- niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień;
- umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień;
- umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym;
- umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
Już ogólna znajomość występowania chronionych gatunków oraz obowiązujących wobec nich zakazów pomoże w podejmowaniu interwencji przyrodniczych – od zgłoszeń na policję po obronę miejsc cennych przyrodniczo przed inwestycjami. Jest to szczególnie ważne na terenach poza formami ochrony przyrody, gdzie ochrona gatunkowa jest jedynym narzędziem ochrony prawnej dziko występującej przyrody. Zatem jeśli w Twojej okolicy są mokradła, postaraj się zidentyfikować gatunki, które tam występują, jak to się wydarzyło w Bydgoszczy. Siedliska takich rzadkich i chronionych gatunków również podlegają ochronie (w tym przypadku turzycowisko, na którym występuje poczwarówka jajowata) i zniszczenie ich bez odpowiednich zgód jest wykroczeniem, które należy zgłaszać do organów ścigania (o czym pisałyśmy tu: https://bagna.pl/aktualnosci/801-zgloszenie-na-policje).
Nasze działania rzecznicze i interwencyjne wspiera Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców.
Aby zapewnić ciągłość tych działań, zostań Patronką / Patronem Centrum Ochrony Mokradeł na Patronite:
