Z naszych doświadczeń wynika, że najskuteczniejsze interwencje mające na celu ochronę tych niezwykle cennych i ważnych siedlisk to te, gdzie zaangażowane są lokalne społeczności, działające w sposób ciągły. To pokazuje, że przyszłość mokradeł jest w rękach nas wszystkich.
Torfowiska regulują ilość wody w naszym otoczeniu, działając jak naturalne, niezwykle pojemne gąbki. W okresach nadmiaru wody skutecznie ją magazynują, a podczas suszy stopniowo oddają, spowalniając jej obieg znacznie skuteczniej niż kosztowne, sztuczne zbiorniki z otwartym lustrem wody. Dlatego lokalne, oddolne działania na rzecz ochrony i renaturyzacji torfowisk (np. poprzez ograniczanie odpływu wody rowami melioracyjnymi) mają dziś szczególne znaczenie w obliczu coraz częstszych susz, gwałtownych opadów i lokalnych podtopień.
Torfowiska są również magazynami węgla. Odwodnione, stają się źródłem emisji dużych ilości dwutlenku węgla w wyniku rozkładu materii organicznej. Inicjatywy zmierzające do ich ponownego uwodnienia zapobiegają tej degradacji, przyczyniając się do globalnej walki z kryzysem klimatycznym.
Ponadto mokradła, zwłaszcza wzdłuż brzegów rzek, pełnią funkcję naturalnych filtrów, oczyszczając wodę z zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego, zanim trafi ona do rzek i jezior. Ma to korzystny wpływ na jakość wód powierzchniowych i podziemnych, a więc tych, które pijemy, w których pływamy czy łowimy ryby. A to przekłada się na nasze portfele - im czystsza woda, tym mniej płacimy za jej uzdatnianie.
Siedliska podmokłe są również domem dla wielu rzadkich i cennych gatunków roślin i zwierząt.
Z naszych doświadczeń wynika, że najskuteczniejsze interwencje mające na celu ochronę tych niezwykle cennych i ważnych siedlisk to te, gdzie zaangażowane są lokalne społeczności, działające w sposób ciągły. To pokazuje, że przyszłość mokradeł jest w rękach nas wszystkich.
A zatem jak działać? Najpierw warto poznać wartości przyrodnicze naszego sąsiedztwa – może w pobliżu jest np. torfowisko lub podmokły zagajnik, które warto chronić? Najlepiej zacząć od jego poznania - określenia jakie to siedlisko, a także od identyfikacji gatunków chronionych w na nim występujących, nie tylko roślin, lecz również owadów, płazów czy ptaków. Im rzadsze gatunki występują na takich terenach, tym są lepsze argumenty do ich ochrony. Nawet jeśli sami nie mamy w tym zakresie wiedzy i doświadczenia, można zaprosić do współpracy specjalistów przyrodników - naukowców lub studentów kierunków przyrodniczych, aby w ramach np. zajęć, praktyk studenckich czy obozów naukowych wykonali identyfikację gatunków roślin i zwierząt. Sami we wstępnej inwentaryzacji gatunków możemy wspomóc się aplikacjami mobilnymi. Gdy lepiej poznamy “nasze” mokradło, warto wystąpić do miasta czy gminy o objęcie go lokalną formą ochrony przyrody np. jako użytek ekologiczny lub zespół przyrodniczo - krajobrazowy – to całkiem skuteczna forma ochrony przyrody, a zdecydowanie łatwiej ją utworzyć niż rezerwat przyrody. Jednak przy wyjątkowo cennych terenach warto podjąć starania o utworzenie rezerwatu i taki wniosek kierujemy do regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.
Dzięki posiadanej wiedzy na temat wartości przyrodniczych można rozwinąć edukację dzieci, młodzieży i dorosłych. Odkryte i poznane mokradło zaczyna funkcjonować w świadomości ludzi, którzy dostrzegają jego funkcje. Ważne, żeby byli wśród nich także decydenci. To może procentować w przyszłości, bo konkretne argumenty przyrodnicze i zorganizowane działania obywatelskie wzmacniają głos społeczeństwa. Pozwalają również skuteczniej wpływać na lokalne i regionalne decyzje administracyjne, przede wszystkim dotyczące polityki przestrzennej, jak plany ogólne i miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, które ustalają warunki zagospodarowania terenu oraz mogą przesądzać o możliwości realizacji inwestycji. Ponadto, to lokalne społeczności często najlepiej znają swoje tereny, są na miejscu i mogą szybko reagować na zagrożenia (np. nielegalne odwadnianie, wysypiska śmieci, czy samowola budowlana), zanim problem eskaluje.
Powyższe działania dają poczucie sprawczości i budują lokalny kapitał społeczny. Wspólne działania na rzecz ochrony przyrody integrują społeczność, budują poczucie odpowiedzialności, a także sprzyjają współpracy między mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi i samorządami.
Zachęcamy zatem do podejmowania inicjatyw na rzecz ochrony lokalnych wartości przyrodniczych. Jako Biuro Interwencji Bagiennych jesteśmy w stanie realnie wesprzeć społeczności lokalne wtedy, gdy wiadomo co konkretnie należy chronić. I choć naszym priorytetem są najcenniejsze obszary zagrożone poprzez łamanie prawa identyfikowane przez członków naszego Stowarzyszenia, jesteśmy również do dyspozycji jako wsparcie dla zgłaszających się do nas osób i społeczności lokalnych. Działamy zgodnie z prawem i w jego granicach, a zatem należy pamiętać, że aby być skutecznym, trzeba podjąć interwencję na wczesnym etapie planowanych lub podejmowanych inwestycji czy działań. Jednak bez zaangażowania lokalnych społeczności i znajomości wartości przyrodniczych terenu niewiele będziemy w stanie pomóc.
Jako inspirację i podpowiedź, zachęcamy do poznania pozytywnych przykładów inicjatyw lokalnych przedstawionych w projekcie Pamiętajmy o Mokradłach.
Nasze działania rzecznicze i interwencyjne wspiera Fundacja EFC w ramach Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców.
Aby zapewnić ciągłość tych działań, przekaż 1,5% podatku na Centrum Ochrony Mokradeł (KRS: 0000109564):
lub zostań Patronką / Patronem Centrum Ochrony Mokradeł na Patronite:
