Czynna ochrona ekosystemów mokradłowych na torfowisku Całowanie

Torfowisko Całowanie jest jednym z największych torfowisk Mazowsza (1 200 ha). Jest to soligeniczne torfowisko niskie, położone na zboczach doliny Wisły, w granicach Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Całowanie zostało wstępnie zaakceptowane do włączenia do sieci Natura 2000. Odpowiada kryteriom zarówno Dyrektywy Ptasiej, jak i Dyrektywy Siedliskowej. Znajduje się na obszarze jednego z najcenniejszych korytarzy ekologicznych w Europie - doliny Środkowej Wisły. Stanowi ostoję ptaków o randze europejskiej (wg listy Ostoi Ptaków w Polsce). Został również uznany za ostoję przyrody w sieci Corine.

naciśnij aby powiększyć
Wierzba rokita Salix rosmarinifolia
- gatunek często występujący na
łąkach trzęślicowych
fot. K. Brzezińska
Przez torfowisko biegnie łańcuch kilkunastu wydm, które wzbogacają walory krajobrazowe obiektu. Stanowią one także cenne w skali Europy stanowiska archeologiczne.

O dużych walorach przyrodniczych obiektu decydują między innymi:

  • zróżnicowanie zbiorowisk roślinnych - występują tu zagrożone w skali Europy, wymieniane w Dyrektywie Siedliskowej UE wilgotne łąki trzęślicowe Molinion i ciepłolubne murawy napiaskowe, a także mozaika łozowisk, mechowisk, turzycowisk i trzcinowisk oraz lasy olsowe;
  • bogactwo flory - notowano tu blisko 700 gatunków roślin naczyniowych, w tym aż 33 prawnie chronionych, m.in. brzoza niska Betula humilis - reliktowy gatunek glacjalny wpisany na polską "czerwoną listę";
  • bogactwo fauny - stwierdzono tu występowanie ponad 145 gatunków ptaków, w tym: derkacza Crex crex, kulika wielkiego Numenius arquata, błotniaka zbożowego Circus cyaneus, błotniaka łąkowego Circus pygargus, bączka Ixobrychus minutus, orlika krzykliwego Aquila pomarina, sowy błotnej Asio flammeus, podróżniczka Luscinia svecica, pójdźki Athene noctua, rycyka Limosa limosa, krwawodzioba Tringa totanus, kszyka Gallinago gallinago, dudka Upupa epops, żurawia Grus grus i in.; z bezkręgowców występują tu ginące w Europie motyle - czerwończyk fioletek Lycaena helle, modraszek telejus Maculinea teleius, modraszek alkon Maculinea alcon.

Obecnie walory przyrodnicze obiektu są zagrożone w związku z:
  • kontynuacją prac odwadniających;
  • zaprzestaniem ekstensywnego użytkowania łąk;
  • eksploatacją torfu;
  • zakładaniem stawów rybnych;
  • zaśmiecaniem potorfii;
  • eksploatacją piasku na wydmach;
  • planami zabudowy i komercyjnego zagospodarowania.
Ponieważ status ochronny torfowiska (Mazowiecki i Chojnowski Park Krajobrazowy) nie zapewnia ochrony adekwatnej do jego walorów przyrodniczych proponuje się, aby najcenniejsze fragmenty objąć czynną ochroną. Należą do nich:
  • Mechowiska z klasy Scheuchzerio-Caricetea.              więcej...
  • Łąki trzęślicowe Molinietum medioeuropaeum.              więcej...
  • Zarośla brzozy niskiej.              więcej...
  • Ekosystemy wydm i przyległych obszarów podmokłych.              więcej...

Głównym celem projektu jest wypracowanie zasad czynnej ochrony oraz utrzymanie najcenniejszych siedlisk i zbiorowisk roślinnych całego torfowiska Całowanie. Proponuje się, aby docelowo programem czynnej ochrony objąć fragmenty wszystkich

naciśnij aby powiększyć
najcenniejszych układów ekologicznych stanowiących o wartościach przyrodniczych torfowiska Całowanie, tzn. mechowiskowych torfowisk niskich, łąk trzęślicowych, szuwarów wysokoturzycowych, szuwarów właściwych, wilgotnych łąk rdestowo-ostrożeniowych, ciepłolubnych muraw, a także przykrawędziowych kompleksów olsów. Obecnie, biorąc pod uwagę pilotażowy charakter projektu, za priorytet należy uznać ochronę i restytucję mechowisk i łąk trzęślicowych, jako ekosystemów skupiających szczególnie dużo rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt oraz restytucję stanowiska brzozy niskiej - cennego, ginącego gatunku torfowiska Całowanie, rokującego jednocześnie duże szanse na skuteczną ochronę.

Cele cząstkowe projektu przedstawiono poniżej, wraz z krótką charakterystyką obszarów, których one dotyczą:
  1. Utrzymanie i restytucja siedlisk mechowiskowych              więcej...
  2. Ochrona i restytucja stanowisk brzozy niskiej              więcej...
  3. Utrzymanie i ochrona łąk trzęślicowych              więcej...
  4. Utrzymanie bioróżnorodności wydm i ich otoczenia              więcej...
  5. Popularyzacja zagadnień związanych z ochroną środowiska wśród lokalnej społeczności   więcej...
  6. Koncepcja zintegrowanego użytkowania zasobów przyrodniczych dla całego obszaru torfowiska              więcej...

Kamila Brzezińska
Paweł Pawlikowski

Dodano: 31.12.2003



powrót do strony głównej